{"id":486,"date":"2022-09-02T11:38:43","date_gmt":"2022-09-02T11:38:43","guid":{"rendered":"https:\/\/peersupport.training\/?post_type=article&#038;p=486"},"modified":"2023-05-02T18:49:24","modified_gmt":"2023-05-02T18:49:24","slug":"crisis-management","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/peersupport.training\/is\/article\/crisis-management\/","title":{"rendered":"7. A\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 kr\u00edsu"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"486\" class=\"elementor elementor-486\" data-elementor-post-type=\"article\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-3a91441 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"3a91441\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9ea80a2\" data-id=\"9ea80a2\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0c5bf17 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0c5bf17\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Inngangur<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-17519d4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"17519d4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00cd \u00feessum kafla \u00e6tlum vi\u00f0 a\u00f0 kynna lei\u00f0ir til a\u00f0 fara me\u00f0 kr\u00edsur \u00ed jafningjastu\u00f0ningi. Sem stu\u00f0ningsveitendur \u00e1 jafningjagrunni, vi\u00f0 h\u00f6fum samskipti me\u00f0 f\u00f3lki sem er a\u00f0 fara \u00ed gegnum \u00f3l\u00edkt magn af streitu \u00ed l\u00edfi \u00feeirra og \u00f3l\u00edkar n\u00faverandi \u00e1skoranir. Stundum getur magn streitu og\/e\u00f0a \u00e1lags veri\u00f0 svo yfir\u00feyrmandi a\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar mynda kr\u00edsu e\u00f0a \u00e1fall. \u00cd \u00feeim tilfellum gera a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar mun meiri kr\u00f6fur en einstaklingurinn getur tekist \u00e1 me\u00f0 s\u00ednum eigin \u00farr\u00e6\u00f0um. \u00dea\u00f0 skiptir l\u00edka m\u00e1li a\u00f0 muna a\u00f0 vi\u00f0 sem veitum jafningjastu\u00f0ninginn getum l\u00edka fari\u00f0 \u00ed gegnum kr\u00edsur og \u00e6ttum a\u00f0 vera undirb\u00fain vi\u00f0 \u00feeim! <\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5004e4d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5004e4d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">7.1 Hva\u00f0 er kr\u00edsa?<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-40f21fe elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"40f21fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hva\u00f0 sem var\u00f0ar s\u00e1lr\u00e6na kr\u00edsu er \u00e1tt vi\u00f0 breytingar \u00ed l\u00edfinu e\u00f0a reynslu sem kallar eftir auka a\u00f0l\u00f6gun og a\u00f0fer\u00f0um a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 \u00fe\u00e6r. Kr\u00f6furnar \u00ed \u00feessum a\u00f0st\u00e6\u00f0um eru mun fl\u00f3knari en \u00farr\u00e6\u00f0i og f\u00e6rni einstaklingsins til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 m\u00e1li\u00f0. \u00deetta er miki\u00f0 fr\u00e1vik fr\u00e1 \u00f6llu sem einstaklingar eru vanir.\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Kr\u00edsa:\u00a0<\/span><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Er \u00f3v\u00e6nt<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Tengist raunverulegum atvikum e\u00f0a skynja\u00f0ri og\/e\u00f0a upplif\u00f0ri \u00f3gn, og jafnvel tilfinningu um \u00f3vissu<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hefur sterk \u00e1hrif \u00e1 f\u00f3lk og upp geta komi\u00f0 sterkar tilfinningar\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Getur veri\u00f0 orsakavaldur \u00e1fallastreitu\u00a0<\/span><\/li><\/ul><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Alvarleiki kr\u00edsunnar er n\u00e1tengdur fyrri reynslu einstaklingsins. \u00dea\u00f0 sem einum einstaklingi finnst vera h\u00f3flega fl\u00f3knar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur getur komi\u00f0 \u00f6\u00f0rum einstaklingi \u00ed \u00e1kaflega st\u00f3ra kr\u00edsu. Auk \u00feess geta s\u00f6mu a\u00f0st\u00e6\u00f0ur haft mj\u00f6g mismunandi \u00e1hrif \u00e1 sama einstakling \u00e1 mismunandi t\u00edmum \u00ed l\u00edfinu. <\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0114119 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0114119\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hver er munurinn \u00e1 milli \u201ce\u00f0lilegu\u201d stressi og kr\u00edsu? <\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f6f462 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1f6f462\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 stressi er \u00f6rvun \u00ed l\u00edkamanum sem kemur upp \u00ed a\u00f0st\u00e6\u00f0um eins og \u00f3gn, \u00e1skorunum e\u00f0a breytingum. \u00deetta eru algild vi\u00f0br\u00f6g\u00f0, ekki s\u00e9rmerkt einhverjum einum, s\u00e9rst\u00f6kum kringumst\u00e6\u00f0um, og \u00e6tla\u00f0 er til \u00feess a\u00f0 undirb\u00faa okkur fyrir \u00e1skoranir sem liggja framundan, til a\u00f0 efla f\u00e6rni okkar til a\u00f0 nota \u00farr\u00e6\u00f0i okkar  - svo vi\u00f0 getum einbeitt okkur og gera \u00fea\u00f0 sem \u00fearf til.  \u201cE\u00f0lilegt\u201d stress og\/ e\u00f0a \u00e1lag er hversdagslegt stress og\/ e\u00f0a \u00e1lag sem hvetur okkur til a\u00f0 gera e\u00f0a framkv\u00e6ma eitthva\u00f0, og er mikilv\u00e6gur og gagnlegur hlutur lausnami\u00f0a\u00f0ra hugsunar og \u00e1kvar\u00f0anat\u00f6ku.  \u00c1kaflegt magn af stressi ber me\u00f0 s\u00e9r h\u00e6ttu \u00feegar \u00fea\u00f0 byrjar a\u00f0 safnast upp (og getur or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 kr\u00edsu), en \u00fear er samt munur \u00e1 milli stressi og kr\u00edsu.\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Kr\u00edsa er hins vegar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00fear sem f\u00f3lk upplifir \u00f6fga miki\u00f0 stress. Ef um kr\u00edsu er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a duga fyrri a\u00f0fer\u00f0ir einstaklingsins a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0ur ekki til a\u00f0 vi\u00f0halda tilfinningu a\u00f0 geta stj\u00f3rna\u00f0 a\u00f0st\u00e6\u00f0unum. \u00cd kr\u00edsu a\u00f0st\u00e6\u00f0um teljum vi\u00f0 a\u00f0 l\u00edkamlega heilsa okkar, andlega vell\u00ed\u00f0an e\u00f0a f\u00e9lagsleg sta\u00f0a okkar s\u00e9 \u00ed h\u00e6ttu. Eins og hefur komi\u00f0 fram \u00ed undanf\u00f6rnum greinum getur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 frekar einstaklingsbundi\u00f0 hva\u00f0 kr\u00edsa felur \u00ed s\u00e9r, en einhverjar sameiginlegar m\u00f6gulega kveikjur (e. triggers) getum vi\u00f0 sett puttann \u00e1. <\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-638084f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"638084f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">M\u00f6gulega kveikjur kr\u00edsunnar<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9e042e4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9e042e4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00e1inn vinur e\u00f0a \u00e6ttingi deyr, einnig fyrir eigin hendi;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Alvarlegur sj\u00fakd\u00f3mur einstaklingsins e\u00f0a einhvers n\u00e1komins;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Heg\u00f0un sem lei\u00f0ir af s\u00e9r sk\u00f6mm e\u00f0a ringulrei\u00f0, t.d. a\u00f0 keyra undir \u00e1hrifum, \u00f3\u00e6skileg heg\u00f0un (l\u00edka \u00e1 netinu), a\u00f0 vera sett\/ur \u00ed fangelsi;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Atvinnuleysi, fj\u00e1rhagslegir erfi\u00f0leikar;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Umfer\u00f0arslys, eldsvo\u00f0i, n\u00e1tt\u00faruhamfarir;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ofbeldi \u00ed n\u00e1num samb\u00f6ndum, heima hj\u00e1 vi\u00f0komandi, \u00e1 g\u00f6tunni;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">kynfer\u00f0isofbeldi;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00f0 ver\u00f0a fyrir r\u00e1ni, \u00fej\u00f3fna\u00f0i, \u00e1r\u00e1s;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">a\u00f0 sleppa mj\u00f6g t\u00e6plega fr\u00e1 slysi;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00c1hyggjur sem tengist foreldrahlutverki; frj\u00f3semisvandam\u00e1l; f\u00f3sturmissir; veikindi barns;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Erfi\u00f0leikar \u00ed hj\u00f3nabandi, eins og skilna\u00f0ur e\u00f0a \u00f3hei\u00f0arleiki;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 flytja \u00e1 milli sveitarf\u00e9laga e\u00f0a landa. <\/span><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-35171a7 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"35171a7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">7.2 Jafningja kr\u00edsa og pers\u00f3nuleg kr\u00edsa <\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2b7c5fc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2b7c5fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">ikilv\u00e6g spurning til a\u00f0 svara: <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">hver gengur \u00ed gegnum kr\u00edsuna?<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> Ef \u00fea\u00f0 er jafningi okkar t\u00f6lum vi\u00f0 um <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">jafningjakr\u00edsu (e. peer crisis)<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Ef um okkur sj\u00e1lf er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, \u00feeas stu\u00f0ningsveitandi gengur \u00ed gegnum kr\u00edsu k\u00f6llum vi\u00f0 \u00feetta <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">pers\u00f3nulega kr\u00edsu<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">. A\u00f0fer\u00f0irnar til  a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00feessum a\u00f0st\u00e6\u00f0um eru mismunandi eftir \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 \u00e1 - en \u00ed b\u00e1\u00f0um tilfellum er mikilv\u00e6gast a\u00f0 setja heilsu og \u00f6ryggi \u00ed forgang \u00e1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00e1 hj\u00e1lp vi\u00f0 h\u00e6fi.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0498e54 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0498e54\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jafningjakr\u00edsa<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c0b1bd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2c0b1bd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Til a\u00f0 verja heilsu og vell\u00ed\u00f0an jafningjans  sem vi\u00f0 veitum stu\u00f0ning, er mikilv\u00e6gt a\u00f0 vita hvernig \u00e1 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 stress, kr\u00edsu og vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 \u00e1fallastreitu. Enn mikilv\u00e6gra er a\u00f0 vi\u00f0 s\u00e9um me\u00f0vitu\u00f0 um okkar f\u00e6rni, au\u00f0lindir og\/e\u00f0a \u00farr\u00e6\u00f0i til a\u00f0 veita stu\u00f0ning vi\u00f0 h\u00e6fi. F\u00f3lk sem veitir jafningjastu\u00f0ning hefur \u00f3l\u00edkan bakgrunn - sumir eru kannski me\u00f0 menntun \u00e1 vi\u00f0eigandi sv\u00e6\u00f0i (t.d. s\u00e1lfr\u00e6\u00f0i, f\u00e9lagsr\u00e1\u00f0gj\u00f6f, l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i), \u00e1 me\u00f0an sumir sem veita jafningjastu\u00f0ning b\u00faa yfir frekar hagn\u00fdttri  reynslu og eru  kannski enn ekki komin me\u00f0 mikla \u00fej\u00e1lfun tengda ge\u00f0heilbrig\u00f0ism\u00e1lum.<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">In providing peer support, especially during crisis and trauma situations, it is necessary to acknowledge that seeking (further) professional mental health aid may be needed. As peer supporters, in addition to providing empathic listening and empowerment, we can be of assistance while seeking further help. We can do so by providing information and sharing our own experience \u2013 but that is something to be done mindfully. A <\/span><b>mental health first aid <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">or a <\/span><b>psychosocial first aid<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> framework may be a useful tool to a peer supporter, especially in crises. We will introduce that topic briefly later in this module. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br><\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">It\u2019s always good to ask first, if the peer would like to hear your perspective, whether it is about your personal experience or information about help that might be useful for the peer.<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">In the case of a crisis or a traumatic situation,<\/span><b> it is probably not the time for personal stories or lots of information \u2013 we first need to address the practical questions of being (and feeling) safe. Focus on providing safety and comfort first, and keep the information simple, factual and delivered in a caring manner.&nbsp;<\/b><\/p><p>\u00a0<\/p><p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">You can also check our e-learning chapter 2.5 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">where we discuss trauma-informed peer support.<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00deegar vi\u00f0 breg\u00f0umst vi\u00f0 kr\u00edsu\u00e1standi, er \u00f3missandi a\u00f0 gera allt me\u00f0  tilliti til \u00e1fallastreitu.\u00a0<br \/><\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Ef \u00fe\u00fa gleymir sj\u00e1lfum \u00fe\u00e9r e\u00f0a hundsar eigin m\u00f6rk ertu \u00ed umtalsver\u00f0ri \u00e1h\u00e6ttu af \u00fatbrennslu- en \u00fea\u00f0 getur gert \u00feig \u00f3f\u00e6ran a\u00f0 sty\u00f0ja jafningjann \u00e1fram sem gerir a\u00f0st\u00e6\u00f0ur erfi\u00f0ari  fyrir jafningjann. Svo vi\u00f0 t\u00f6lum \u00ed myndl\u00edkingu; - ma\u00f0ur \u00e1 ekki a\u00f0 kveikja \u00ed sj\u00e1lfum s\u00e9r til a\u00f0 hl\u00fdja \u00f6\u00f0rum, en \u00fea\u00f0 \u00e1 s\u00e9rstaklega vi\u00f0 \u00ed kr\u00edsum.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-161b689 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"161b689\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pers\u00f3nuleg krisa<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-352e85c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"352e85c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sem jafningjastu\u00f0nings veitendur erum vi\u00f0 l\u00edka mannleg - og \u00feess vegna getum vi\u00f0 fari\u00f0 \u00ed gegnum kr\u00edsur \u00ed l\u00edfi okkar. \u00deegar vi\u00f0 upplifum kr\u00edsu er \u00f3missandi a\u00f0 taka p\u00e1su \u00ed jafningjastu\u00f0nings starfi. \u00cd \u00feessum a\u00f0st\u00e6\u00f0um \u00feurfum vi\u00f0 a\u00f0 setja okkar eigin vell\u00ed\u00f0an \u00ed forgang og f\u00e1 stu\u00f0ning sj\u00e1lf. Eins og oft er sagt; - \u00fe\u00fa getur ekki hellt \u00far t\u00f3mri k\u00f6nnu!\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Ef vi\u00f0 h\u00f6fum fari\u00f0 \u00ed gegnum \u00e1fall e\u00f0a h\u00f6fum vanr\u00e6kt \u00fearfir okkar \u00feannig a\u00f0 okkur finnst \u00fea\u00f0 vera yfir\u00feyrmandi og ekki h\u00e6gt a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0, er \u00f3missandi a\u00f0 vi\u00f0 segjum fr\u00e1 og s\u00e6kjum hj\u00e1lp. Ef \u00fe\u00fa vinnur fyrir samt\u00f6k, l\u00e1ttu yfirmann \u00feinn vita eins flj\u00f3tt og au\u00f0i\u00f0 er. \u00de\u00fa \u00fearft a\u00f0 taka \u00fe\u00e9r fr\u00ed fr\u00e1 jafningjastu\u00f0ningnum til \u00feess a\u00f0 n\u00e1 bata. A\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u getur \u00fe\u00fa fengi\u00f0 stu\u00f0ning fr\u00e1 teymi \u00fe\u00ednu og \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 mj\u00f6g hj\u00e1lplegt a\u00f0 ey\u00f0a t\u00edma me\u00f0 umhyggjus\u00f6mu f\u00f3lki - \u00feannig getur\u00f0u enn m\u00e6tt \u00e1 vinnusta\u00f0inn ef \u00fea\u00f0 veitir \u00fe\u00e9r styrk a\u00f0 vera \u00ed umhverfi sem \u00fe\u00fa \u00feekkir, en mundu eftir a\u00f0 \u00fe\u00fa \u00e6ttir a\u00f0 f\u00e1 andlegan stu\u00f0ning, ekki bara veita \u00f6\u00f0rum hann.\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Eftirfylgjandi spurningar geta hj\u00e1lpa\u00f0 ykkur a\u00f0 meta hvort \u00fei\u00f0 s\u00e9u\u00f0 a\u00f0 upplifa kr\u00edsu\u00e1stand:\u00a0<\/span><\/p><ol><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Upplifi\u00f0 \u00fei\u00f0 a\u00f0 \u00fei\u00f0 missi\u00f0 stj\u00f3rn e\u00f0a eigi\u00f0 \u00fei\u00f0 erfitt me\u00f0 a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 daglegt l\u00edf og athafnir?<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Upplifi\u00f0 \u00fei\u00f0  erfi\u00f0leika me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 bor\u00f0a almennilega, a\u00f0 sofa e\u00f0a a\u00f0 sinna pers\u00f3nulegu hreinl\u00e6ti ykkar?<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hafi\u00f0 \u00fei\u00f0 fari\u00f0 \u00ed gegnum \u00f3v\u00e6nta upp\u00e1komu n\u00fdlega sem haf\u00f0i \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r sterkar tilfinningar e\u00f0a algj\u00f6ran do\u00f0a?<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hafi\u00f0 \u00fei\u00f0 tilfinningu a\u00f0 ykkar venjulegu a\u00f0fer\u00f0ir til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 m\u00e1lefni duga ekki n\u00e6gilega e\u00f0a eru\u00f0 \u00fei\u00f0 \u00f3f\u00e6r um a\u00f0 framkv\u00e6ma \u00fe\u00e6r?\u00a0<\/span><\/li><\/ol><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Ef svari\u00f0 er \u201cj\u00e1\u201d vi\u00f0 amk einni \u00feeirra spurninga getur \u00fea\u00f0 bent \u00e1 \u00fe\u00f6rf a\u00f0 sko\u00f0a l\u00ed\u00f0an ykkar a\u00f0eins betur. Ef \u00fei\u00f0 hafi\u00f0 svara\u00f0 tveimur e\u00f0a fleirum spurningum me\u00f0 \u201cj\u00e1\u201d er frekar l\u00edklegt a\u00f0 \u00fei\u00f0 eru\u00f0 a\u00f0 fara \u00ed gegnum kr\u00edsu. Leiti\u00f0 hj\u00e1lpar sem fyrst - fr\u00e1 n\u00e1num vini, maka, s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingi \u00e1 ge\u00f0heilbrig\u00f0issvi\u00f0i e\u00f0a einhverjum sem starfar vi\u00f0 a\u00f0 veita kr\u00edsu a\u00f0sto\u00f0.\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Meiri verkf\u00e6ri og \u00e1bendingar b\u00e6\u00f0i fyrir a\u00f0 meta sj\u00e1lfsumhyggju \u00fearfir ykkar og fyrir a\u00f0 koma \u00feeim \u00e1 framf\u00e6ri fyrir a\u00f0ra m\u00e1 finna \u00ed einingunni um sj\u00e1lfsumhyggju Ef \u00fei\u00f0 finni\u00f0 ykuar  \u00e1 rau\u00f0a sv\u00e6\u00f0i innan umfer\u00f0arlj\u00f3sa kerfisins er \u00f6rugglega komin t\u00edmi  til a\u00f0 gr\u00edpa til a\u00f0ger\u00f0a til a\u00f0 endurheimta vell\u00ed\u00f0anina.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7a1b0a5 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"7a1b0a5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">7.3 A\u00f0fer\u00f0ir vi\u00f0 a\u00f0 veita r\u00e1\u00f0 \u00ed kr\u00edsu a\u00f0st\u00e6\u00f0um<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa9b3c0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"aa9b3c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u00dea\u00f0 geta veri\u00f0 fleiri en ein a\u00f0fer\u00f0 til a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a upp \u00e1 jafningjastu\u00f0ning. \u00d6ll jafningja stu\u00f0ningstengsl hefur s\u00edna eigin birtingarmynd, \u00fear sem hver stu\u00f0ningsveitandi er einstaklingur me\u00f0 eigin styrkleika og samskipta st\u00edl. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur getur \u00fea\u00f0 oftast gert gagn a\u00f0 hafa til hli\u00f0sj\u00f3nar einhverjar lei\u00f0beiningar til  a\u00f0 byggja upp sty\u00f0jandi og st\u00f6\u00f0ug tengsl.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a3b6a77 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a3b6a77\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">A\u00f0 vera me\u00f0 kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlun\n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48852c2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"48852c2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0al markmi\u00f0 kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlunnar er a\u00f0 \u00feurfa ekki a\u00f0 hugsa \u00feegar kr\u00edsan gerist- \u00fe\u00fa getur gert allt samkv\u00e6mt \u00e1\u00e6tlun. \u00dea\u00f0 krefst a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u a\u00f0 \u00e1\u00e6tlunin s\u00e9 ger\u00f0 me\u00f0 fyrirvara. \u00cd  samt\u00f6kum er \u00f3tr\u00falega gagnlegt a\u00f0 \u00fer\u00f3a markt\u00e6kar, skref-fyrir-skref kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlanir fyrir m\u00f6gulegar kr\u00edsu a\u00f0st\u00e6\u00f0ur sem geta haft mikil \u00e1hrif \u00e1 teymi\u00f0 e\u00f0a samt\u00f6kin. D\u00e6mi um svona a\u00f0st\u00e6\u00f0ur (s\u00e9rstaklega vi\u00f0eigandi \u00feegar bo\u00f0i\u00f0 upp er \u00e1 jafningjastu\u00f0ning) geta veri\u00f0 veikindi e\u00f0a bakslag \u00e1 me\u00f0al a\u00f0ila \u00ed teyminu, dau\u00f0i (sj\u00e1lfsv\u00edg e\u00f0a annarsskonar fr\u00e1fall) \u00ed  samt\u00f6kunum e\u00f0a \u00e1 me\u00f0al f\u00f3lks sem s\u00f3tti jafningjastu\u00f0ning hj\u00e1 samt\u00f6kunum, \u00f3v\u00e6nt fj\u00e1rhagsleg vandam\u00e1l e\u00f0a  \u00f6nnur \u00f3gn til samtakana, osfr. F\u00f3lk getur meira a\u00f0 segja gert einstaklingsbundnar kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlanir fyrir erfi\u00f0leika sem \u00fea\u00f0 getur gert r\u00e1\u00f0 fyrir (t.d bakslag heilsu).\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Til \u00feess a\u00f0 \u00fer\u00f3a kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlun er gott a\u00f0 vinna a\u00f0 hana \u00ed h\u00f3pi. Fyrst a a\u00f0 velja atbur\u00f0ar\u00e1s fyrir kr\u00edsuna. S\u00ed\u00f0an skal hugsa um hver er yr\u00f0i verst fyrir h\u00f6ggi \u00feessara a\u00f0st\u00e6\u00f0na - hva\u00f0a einstaklingar og\/ e\u00f0a h\u00f3par \u00feurfa l\u00edklegast \u00e1 stu\u00f0ningi a\u00f0 halda? Hva\u00f0a einstaklingar geta bo\u00f0i\u00f0 upp \u00e1 \u00feennan stu\u00f0ning, hvernig getum vi\u00f0 n\u00e1\u00f0 sambandi vi\u00f0 \u00fe\u00e1 og hva\u00f0a samkomulag getum vi\u00f0 gert me\u00f0 \u00feeim fyrirfram?\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Anna\u00f0 mj\u00f6g mikilv\u00e6gt \u00feema \u00ed kr\u00edsum eru uppl\u00fdsingar - oft er r\u00e9ttv\u00edst a\u00f0 segja a\u00f0 kr\u00edsu me\u00f0h\u00f6ndlun er fyrst og fremst me\u00f0h\u00f6ndlun \u00e1 uppl\u00fdsingum. Hver \u00fearf a\u00f0 heyra um a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar? \u00cd hva\u00f0a r\u00f6\u00f0 skyldum vi\u00f0 l\u00e1ta vi\u00f0komandi a\u00f0ila vita (t.d. stj\u00f3rnina, teymi\u00f0, samt\u00f6kin \u00ed \u00feeirri heild)? Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 veita uppl\u00fdsingar til \u00feeirra sem a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar hafa \u00e1hrif \u00e1- en uppl\u00fdsingarnar skulu vera veittar \u00e1 hlutlausan, stuttan, m\u00e1lefnalegan, en samt umhyggjusaman og mann\u00fa\u00f0legan h\u00e1tt. Oft er gott a\u00f0 veita uppl\u00fdsingar og benda samt\u00edmis \u00e1 \u00f6nnur \u00farr\u00e6\u00f0i og\/e\u00f0a utana\u00f0komandi hj\u00e1lp.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2451569 elementor-position-inline-start elementor-view-default elementor-mobile-position-block-start elementor-widget elementor-widget-icon-box\" data-id=\"2451569\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"icon-box.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-wrapper\">\n\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-icon\">\n\t\t\t\t<span  class=\"elementor-icon\">\n\t\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" class=\"fas fa-question-circle\"><\/i>\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-icon-box-content\">\n\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-icon-box-title\">\n\t\t\t\t\t\t<span  >\n\t\t\t\t\t\t\t\u00c6fing\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/h3>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"elementor-icon-box-description translation-block\">If you are working in an organisation, find out what are the main practices in your organisation for managing crises. <br>Are there any concrete step-by-step crisis plans formulated for certain situations?<\/p>\n\t\t\t\t\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8acb7f0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8acb7f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sko\u00f0a <a href=\"https:\/\/peersupport.training\/is\/toolkit\/\">verkf\u00e6rakistuna okkar <\/a><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">til lei\u00f0beiningar vi\u00f0 ger\u00f0 kr\u00edsu\u00e1\u00e6tlunar og d\u00e6mi\u00e1\u00e6tlun.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-98ac86d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"98ac86d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ge\u00f0r\u00e6n skyndihj\u00e1lp<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-5da436b elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"5da436b\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4c086f1\" data-id=\"4c086f1\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-09f2564 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"09f2564\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">One helpful set of guidelines for peer supporters can be mental health first aid \u2013 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">the help provided to a person who is developing a mental health problem, experiencing a worsening of a mental health problem, or in a mental health crisis. Mental health first aid is given until appropriate professional help is received or the crisis resolves <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">(You can read a brief history of MHFA <\/span><a href=\"https:\/\/mhfainternational.org\/history-of-mental-health-first-aid\/\" target=\"_self\"><span style=\"font-weight: 400;\">here<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">).<\/span><\/p><p><br \/><span style=\"font-weight: 400;\">Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 stu\u00f0ningur \u00feinn s\u00e9 sni\u00f0inn a\u00f0 \u00fe\u00f6rfum jafningjans. \u00deessar lei\u00f0beiningar eru almennt settar af me\u00f0m\u00e6lum, og hentugastar til a\u00f0 veita ge\u00f0r\u00e6na skyndihj\u00e1lp \u00ed l\u00f6ndum me\u00f0  h\u00e1ar me\u00f0altekjur og vel \u00fer\u00f3u\u00f0um heilbrig\u00f0iskerfum.  H\u00f3pur s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga sem hafa m\u00f3ta\u00f0 \u00feessar lei\u00f0beiningar innihalda f\u00f3lk me\u00f0 reynslu af ge\u00f0r\u00e6num \u00e1skorunum, um\u00f6nnunara\u00f0ilar \u00feeirra, og s\u00e9rfr\u00e6\u00f0ingar \u00e1 svi\u00f0i ge\u00f0heilbrig\u00f0ism\u00e1la. \u00deessar lei\u00f0beiningar m\u00e1 hala ni\u00f0ur <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/mental-health-first-aid-guidelines\"><span style=\"font-weight: 400;\">fr\u00e1 \u00feessari s\u00ed\u00f0u<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, \u00fear sem fjalla\u00f0 er um stu\u00f0ning af \u00fdmsu tagi, eins og a\u00f0 sty\u00f0ja einhvern me\u00f0 <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/depression_-_mhfa_guidelines_2021_0.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u00feunglyndi<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/eating_disorders_-_mhfa_guidelines_2021.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">, \u00e1tr\u00f6skun,<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/suicidal_thoughts_and_behaviours_-_mhfa_guidelines_2021_0.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">sj\u00e1lfsv\u00edgs- hugsanir og\/e\u00f0a a\u00f0ila sem stundar sj\u00e1lfsska\u00f0a<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> og m\u00f6rg fleiri ge\u00f0heilbrig\u00f0ism\u00e1l. Meira a\u00f0 segja tekur \u00feetta lesefni tillit til annarra mikilv\u00e6gra \u00fe\u00e6tti, t.d. A\u00f0 sty\u00f0ja <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/deaf_person_hearing_mhfaiders_-_mhfa_guidelines_2021_1.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">heyrnalausa a\u00f0ila<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/considerations_when_providing_mental_health_first_aid_to_an_adolescent_-_mhfa_guidelines_2021_0.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">, unglinga,<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><a href=\"https:\/\/mhfa.com.au\/sites\/default\/files\/considerations_when_providing_mhfa_to_an_lgbtiq_person_guidelines_-_2021_0.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">hinsegin f\u00f3lk,<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">os.frv. \u00dear m\u00e1 einnig finna st\u00f3rt lei\u00f0beiningasafn til a\u00f0 sty\u00f0ja f\u00f3lk me\u00f0 ge\u00f0r\u00e6na og fj\u00e1rhagslega erfi\u00f0leika. Eins og \u00fe\u00fa s\u00e9r\u00f0 er efni sem er utan ramma \u00feessa n\u00e1mskei\u00f0s, en h\u00e6gt er a\u00f0 nota til a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 a\u00f0 efla h\u00e6fni \u00fe\u00edna sem jafningjastu\u00f0ningsma\u00f0ur.\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f7b0a32 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f7b0a32\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4d062dd\" data-id=\"4d062dd\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f27103b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f27103b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>Ge\u00f0r\u00e6n skyndihj\u00e1lp: A\u00f0ger\u00f0ar\u00e1\u00e6tlun<\/b><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">H\u00e9r er stutt myndband sem kynnir 5 skref a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlunar \u00ed skyndihj\u00e1lp ge\u00f0heilbrig\u00f0is:\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-398ebba elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"398ebba\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-6169e52\" data-id=\"6169e52\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d2bf716 elementor-widget elementor-widget-video\" data-id=\"d2bf716\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;youtube_url&quot;:&quot;https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/watch?v=Vg5W2ggh9eY&quot;,&quot;video_type&quot;:&quot;youtube&quot;,&quot;controls&quot;:&quot;yes&quot;}\" data-widget_type=\"video.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-wrapper elementor-open-inline\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-video\"><\/div>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1d33aa7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"1d33aa7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">Before starting to give mental health first aid, it\u2019s important to ask yourself whether you have the resources to offer support? Check your time, wellbeing and other resources (see <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">module 8 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">on self-care). Only then, if you are certain that you have the needed resources, can you move on to the next steps.<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><ol><li><span style=\"font-weight: 400;\"> A\u00f0 n\u00e1lgast og meta a\u00f0st\u00e6\u00f0urnar - er \u00feessi einstaklingur e\u00f0a a\u00f0rir \u00ed h\u00e6ttu?<\/span><\/li><li><span style=\"font-weight: 400;\"> Hlusta \u00e1n \u00feess a\u00f0 d\u00e6ma, en \u00e1 sty\u00f0jandi og virkan h\u00e1tt<\/span><\/li><li><span style=\"font-weight: 400;\"> Veita stu\u00f0ning, traust og uppl\u00fdsingar<\/span><\/li><li><span style=\"font-weight: 400;\"> Hvetja til \u00feess a\u00f0 \u00feiggja vi\u00f0eigandi hj\u00e1lp s\u00e9rfr\u00e6\u00f0inga\u00a0<\/span><\/li><li><span style=\"font-weight: 400;\"> Hvetja til  sj\u00e1lfshj\u00e1lpar og annarra sty\u00f0jandi a\u00f0fer\u00f0<\/span><\/li><\/ol><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Eftir a\u00f0 hafa veitt ge\u00f0r\u00e6na skyndihj\u00e1lp er kominn t\u00edmi fyrir sj\u00e1lfsumhyggju fyrir okkur sem stu\u00f0ningsveitendur \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feessi samt\u00f6l me\u00f0 samkennd og  stu\u00f0ningi taka e\u00f0lilega miki\u00f0 af orku okkar.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8822c7 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f8822c7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">S\u00e1lfr\u00e6\u00f0ileg (e\u00f0a s\u00e1lf\u00e9lagsleg) skyndihj\u00e1lp<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-2fd2fcc elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"2fd2fcc\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-e286b57\" data-id=\"e286b57\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d9c8f6a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d9c8f6a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><b>\u00d6nnur gagnleg \u00farr\u00e6\u00f0i fyrir kr\u00edsur getur veri\u00f0 s\u00e1lr\u00e6n skyndihj\u00e1lp og f\u00e9lagsleg skyndihj\u00e1lp<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u00deetta er jafnvel hagn\u00fdtari a\u00f0fer\u00f0 en ge\u00f0r\u00e6n skyndihj\u00e1lp \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan einbl\u00ednir \u00e1 a\u00f0 annast grunn\u00fearfir f\u00f3lks eftir \u00e1fall. Lesefni sem var b\u00fai\u00f0 til af World Health Organisation <\/span><a href=\"https:\/\/www.who.int\/publications\/i\/item\/9789241548205\"><span style=\"font-weight: 400;\">m\u00e1 n\u00e1lgast og ni\u00f0urhala h\u00e9r<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. \u00deessar lei\u00f0beiningar eru almenn samsetning me\u00f0m\u00e6la sem \u00fer\u00f3u\u00f0 voru til a\u00f0 hafa efni sem er sam\u00feykkt v\u00ed\u00f0a fyrir notkun \u00ed l\u00f6ndum me\u00f0 l\u00e6gri og l\u00e6gstu me\u00f0altekjur.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">Samkv\u00e6mt lei\u00f0beiningum WHO \u00fe\u00fd\u00f0ir s\u00e1lr\u00e6n-f\u00e9lagsleg skyndihj\u00e1lp; mann\u00fa\u00f0leg, sty\u00f0jandi vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 okkar me\u00f0borgurum sem l\u00ed\u00f0a illa og geta \u00feurft \u00e1 stu\u00f0ningi a\u00f0 halda.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">PFA inniheldur eftirfylgjandi \u00feema:<\/span><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 veita hagn\u00fdta um\u00f6nnun og  stu\u00f0ning, sem er ekki \u00e1gengur;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 meta \u00fearfir og \u00e1hyggjur;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 hj\u00e1lpa f\u00f3lki a\u00f0 sj\u00e1 um grunn\u00fearfir s\u00ednar;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 hlusta \u00e1 f\u00f3lk en ekki \u00fer\u00fdsta \u00e1 \u00fea\u00f0 a\u00f0 tala;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 hugga f\u00f3lk og hj\u00e1lpa \u00fev\u00ed a\u00f0 finna fyrir r\u00f3;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 hj\u00e1lpa f\u00f3lki a\u00f0 tengjast uppl\u00fdsingum, \u00fej\u00f3nustu og f\u00e9lagslegum stu\u00f0ningi ;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 verja f\u00f3lk fr\u00e1 meiri ska\u00f0a.<\/span><\/li><\/ul><p><span style=\"font-weight: 400;\">Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 jafnvel \u00fe\u00f3tt PFA \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00e1 me\u00f0al annars a\u00f0 vera tilb\u00fainn til a\u00f0 hlusta \u00e1 s\u00f6gu f\u00f3lks, \u00fea\u00f0 sn\u00fdst ekki um a\u00f0 \u00fer\u00fdsta \u00e1 f\u00f3lk a\u00f0 segja fr\u00e1 tilfinningum e\u00f0a vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um \u00feess um pers\u00f3nulega atbur\u00f0i. \u00deegar vi\u00f0 bj\u00f3\u00f0um upp \u00e1 PFA bi\u00f0jum vi\u00f0 f\u00f3lk a\u00f0 ekki a\u00f0 r\u00fdna \u00ed hva\u00f0 hefur komi\u00f0 fyrir. Vi\u00f0 r\u00e6\u00f0um ekki nau\u00f0synlega \u00ed sm\u00e1atri\u00f0um um atviki\u00f0 sem framkalla\u00f0i \u00e1falli\u00f0.\u00a0<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400;\">PFA inniheldur \u00fe\u00e6tti sem hafa reynst mest hj\u00e1lpsamlegir \u00ed langt\u00edmabata f\u00f3lks:\u00a0\u00a0<\/span><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 finna fyrir \u00f6ryggi, tengsl vi\u00f0 a\u00f0ra, r\u00f3 og von;\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 hafa a\u00f0gang a\u00f0 f\u00e9lagslegum, l\u00edkamlegum og tilfinningalegum stu\u00f0ningi;<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0 finna sig vera f\u00e6rann til sj\u00e1lfshj\u00e1lpar, sem einstaklingar og \u00ed samf\u00e9l\u00f6gum\u00a0<\/span><\/li><\/ul><p class=\"translation-block\"><span style=\"font-weight: 400;\">Similarly to MHFA,<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> it starts with asking yourself whether you have the resources to offer support? Check your time, wellbeing and other resources (see module 8 on self-care). Only then, if you are certain that you have the needed resources, can you move on to the next steps.<\/span><\/p><p class=\"translation-block\"><b>The main steps <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">in the PFA framework are <\/span><b>Look, Listen and Link.<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Each of the main steps has a few points to pay attention to.&nbsp; We have slightly adapted the material to fit better for the context of peer support setting, as PFA is often used in large humanitarian crises (e.g. war, natural disasters, accidents) and thus caters most to those specifics.&nbsp;<\/span><\/p><p><b>Sko\u00f0a:\u00a0<\/b><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Athugi\u00f0 \u00f6ryggi\u00f0. Velji\u00f0 umhverfi \u00fear sem \u00fei\u00f0 geti\u00f0 tala\u00f0 \u00ed n\u00e6\u00f0i.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Athugi\u00f0 au\u00f0s\u00fdnilegar \u00e1r\u00ed\u00f0andi grunn\u00fearfir (t.d. a\u00f0 \u00fearfnast ney\u00f0arhj\u00e1lp fr\u00e1 l\u00e6kni, jafningi m\u00e6tir \u00ed rifnum f\u00f6tum osfrv)<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Athugi\u00f0 me\u00f0 alvarleg ney\u00f0arvi\u00f0br\u00f6g\u00f0 (t.d. einhver er \u00ed \u00f3gurlegu uppn\u00e1mi, og er ekki f\u00e6r a\u00f0 hreyfa sig sj\u00e1lf\/ur\/t,  bregst ekki vi\u00f0 \u00e1 e\u00f0lilegum augnablikum, e\u00f0a er \u00ed sjokki).<\/span><\/li><\/ul><p><b>Hlusta:<\/b><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00e1lgast f\u00f3lk sem g\u00e6ti \u00feurft a\u00f0sto\u00f0 og hafa samband.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Spyrja um vandam\u00e1l og \u00e1hyggjur f\u00f3lks.\u00a0<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hlusta \u00e1 f\u00f3lk, og hj\u00e1lpa \u00fev\u00ed a\u00f0 finna fyrir r\u00f3.\u00a0<\/span><\/li><\/ul><p><b>Tengja:\u00a0<\/b><\/p><ul><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hj\u00e1lpi\u00f0 f\u00f3lki a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 grunn\u00fearfir  s\u00ednar og a\u00f0 komast a\u00f0 \u00ed \u00fej\u00f3nustu.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Hj\u00e1lpi\u00f0 f\u00f3lki a\u00f0 r\u00e1\u00f0a vi\u00f0 og takast \u00e1 vi\u00f0 vandam\u00e1l s\u00edn.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Gefi\u00f0 uppl\u00fdsingar sem eiga vi\u00f0 var\u00f0andi a\u00f0st\u00e6\u00f0ur e\u00f0a vandam\u00e1l f\u00f3lks.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">A\u00f0sto\u00f0i\u00f0 f\u00f3lki a\u00f0 tengjast a\u00f0ilum sem \u00fea\u00f0 elskar.<\/span><\/li><li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Fylgi\u00f0 eftir ef \u00fei\u00f0 hafi\u00f0 lofa\u00f0 \u00fev\u00ed!\u00a0<\/span><\/li><\/ul><p><span style=\"font-weight: 400;\">L\u00edkt og MHFA, eftir a\u00f0 hafa bo\u00f0i\u00f0 s\u00e1lr\u00e6na skyndihj\u00e1lp, er mikilv\u00e6gt a\u00f0 hugsa um okkur sj\u00e1lf. Hvernig \u00e1 a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 er einnig efni \u00ed n\u00e6stu einingu okkar.\u00a0<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"featured_media":1368,"parent":0,"menu_order":7,"template":"","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}}},"categories":[],"class_list":["post-486","article","type-article","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/article\/486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/article\/486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1750,"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/article\/486\/revisions\/1750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/peersupport.training\/is\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}